فایل دانشگاهی – 
تبیین عوامل موثر بر تمایل  بهره‌برداران به مشارکت در مدیریت بهره‌برداری و  …

فایل دانشگاهی – تبیین عوامل موثر بر تمایل بهره‌برداران به مشارکت در مدیریت بهره‌برداری و …

نتایج مدل رگرسیون نشان می‌دهد که بین اعتماد به نفس بهره‌برداران و تمایل آنها به مشارکت در مدیریت آبیاری رابطه مثبت و معنی‌دار وجود‌دارد به این معنی که با افزایش اعتماد به نفس و خودباوری فرد که بوسیله گویه‌های مختلف مورد سنجش قرار گرفته است، تمایل بهره‌برداران به مشارکت نیز افزایش می‌یابد. همچنین با توجه به نتایج مدل مشخص می‌شود که بین فردگرایی که از ویژگیهای شخصیتی بهره‌برداران می‌باشد و تمایل به مشارکت در مدیریت آبیاری رابطه منفی، معکوس و معنی‌دار در سطح یک درصد وجود دارد به عبارت دیگر اعتقاد به کار فردی، عدم وابستگی به اهالی روستا، احساس غریبه بودن در روستا، دوری از اهالی روستا، اعتقاد به دردسرساز بودن کار گروهی و مواردی از این قبیل که از ویژگیهای فردگرایی بهره‌برداران می‌باشد موجب کاهش تمایل آنها به مشارکت در مدیریت آبیاری می‌شود. به طوری که با افزایش میزان فرد گرایی میزان تمایل کاهش یافته و با کاهش میزان فرد گرایی میزان تمایل افزایش می‌یابدو یک رابطه منفی و معکوس بین این دو متغیر حاکم می‌باشد. این مورد با نتایج به دست آمده در پژوهش محمدی(۱۳۸۲) همخوانی دارد.
بررسی در مورد وضعیت فعلی مدیریت آبیاری در مدل رگرسیون لاجیت نشان داد که رابطه مثبت و معنی‌داری در سطح ۹۹ درصد بین میزان رضایت از وضعیت فعلی مدیریت آبیاری و تمایل به مشارکت در مدیریت آبیاری وجود دارد به طوری که با افزایش رضایت بهره‌برداران از توزیع عادلانه آب در حال حاضر، تعیین درست حقابه، وضعیت مناسب تاسیسات آبیاری، عدم وجود اختلاف و درگیری برسر آب و مواردی از این قبیل: که نشان دهنده میزان رضایت بهره‌برداران از وضعیت فعلی مدیریت آبیاری است، تمایل بهره‌برداران به مشارکت در مدیریت آبیاری افزایش می‌یابد. تاثیر رضایت بهره‌برداران از وضعیت فعلی مدیریت آبیاری بر ایجاد تمایل به مشارکت در مدیریت آبیاری در پژوهشهای اطاعتی(۱۳۸۰) و آیم و همکاران(۲۰۰۱) تایید شده است و همگی بر این اعتقاد دارند که وضعیت مناسب تاسیسات و توزیع عادلانه و کافی آب انگیزه آنان را برای مشارکت در مدیریت آبیاری و تامین هزینه‌های مرتبط بالا می برد. البته در مواردی که ایستگاه های پمپاژ مدت زمان زیادی از عمرشان نمی‌گذرد میزان رضایت بهره‌برداران بالا بوده و تمایل آنها نسبت به مشارکت نیز زیاد می‌باشد. در جامعه مورد مطالعه ما که اراضی پایاب سد ستارخان می‌باشد اغلب ایستگاههای پمپاژ هنوز فرسوده نشده وهزینه زیادی برای بهره‌برداران ایجاد نمی‌کند که این امر خود می تواند از عوامل موثردر وجود تمایل بهره‌برداران به مشارکت در مدیریت آبیاری باشد.
در مورد نگرش بهره‌برداران در خصوص مشارکت در مدیریت آبیاری نتایج مدل رگرسیون لاجیت نشان دهنده این است که بین نگرش بهره‌برداران در خصوص مشارکت در مدیریت آبیاری و تمایل آنها به مشارکت در مدیریت آبیاری رابطه مثبت و معنی‌داری در سطح ی۹۹ درصد وجود دارد. این یافته در راستای نظرات قاسمی(۱۳۸۴) بوده که با تاکید بر نقش مهم نگرش در ایجاد تمایل به مشارکت، در این زمینه استدلال می‌کند که کشاورزان با تحلیل سود و زیان خود و ارزیابی که از مشارکت در امور آبیاری در ذهن خوددارند ممکن است به مشارکت روی آورده یا از آن امتناع ورزند.
در جامعه مورد مطالعه با توجه به مشاهدات و بررسی‌های میدانی و مصاحبه‌های انجام گرفته با بهره‌برداران این نتیجه حاصل شد که بیشتر بهره‌برداران در سالهای اخیر اقدام به درختکاری و ایجاد باغ نموده اند و نسبت به آبیاری به موقع باغات بسیار حساس می‌باشند به طوری که عنوان می‌کردند اگر به موقع آب به درختان نرسد ضرر فراوانی دیده و امکان نابودی باغات تازه تاسیس و از بین رفتن زحمت چندین ساله وجود دارد بنابراین حاضر بودند مسئولیت و هزینه ایستگاههای پمپاژ و کانالهای درجه دو و درجه سه را به عهده بگیرند زیرا اعتقاد داشتند مراحل اداری در بخش دولتی به قدری زیاد و طولانی است که برای تعمیر پمپ آب مدتها زمان لازم است. این امر موجب ضرر و زیانی می‌شود که به آن اشاره گردید لذا اغلب بهره‌برداران با محاسبه تمامی جوانب و حتی بهره‌وری بیشتر باغات،تمایل دارند اداره امور آبیاری توسط بهره‌برداران صورت گیرد.
۵-۴- پیشنهادات
با توجه به مطالب یاد شده و نتیجه پژوهش پیشنهادات زیر ارائه می گردد:
۱- با توجه به مثبت و معنی‌دار بودن ویژگیهای شخصیتی بر تمایل بهره‌برداران به مشارکت در مدیریت آبیاری پیشنهاد می‌گردد ‌‌درابتدای جلب مشارکت، افرادی‌که ‌از لحاظ ویژگیهای فردی و شخصیتی (اعتماد به نفس، جمع‌گرایی و ….) وضعیت مناسب‌تری دارند توجیه شده و این افراد، بهره‌برداران دیگر را در مورد مشارکت و فواید و ضرورت آن در مدیریت آبیاری آگاه ساخته و به این امر تشویق نمایند.
۲- از آنجایی که بین میزان رضایت از وضعیت فعلی مدیریت آبیاری و تمایل به مشارکت در مدیریت آبیاری رابطه مثبت و معنی‌داری وجود دارد لازم است تاسیسات آبیاری در وضعیت مناسب قرار داشته باشد تا با جلب اطمینان بهره‌برداران جهت تامین آب کافی، انگیزه لازم در جهت مشارکت در اداره امور آبیاری و تامین هزینه‌های مرتبط توسط آنها ایجادشود. وضعیت نا مناسب تاسیسات آبیاری ضمن ایجاد اختلاف در بین بهره‌برداران موجب بی اعتمادی آنها به زراعت آبی و منافع و فواید آن خواهد شد و این امر موجب بروز مشکل در فرایند جلب مشارکت بهره‌برداران خواهد شد و چه بسا بهره‌برداران ناراضی به تاسیسات آبیاری آسیب وارد کنند. پیشنهاد می‌شود تاسیسات آبیاری از بدو واگذاری به گروههای بهره‌بردار دارای کارایی مناسب باشند.
۳- با توجه به اثر مثبت و معنی‌دار نگرش بهره‌برداران در خصوص مشارکت در مدیریت آبیاری بر تمایل آنها به مشارکت در مدیریت آبیاری پیشنهاد می‌شود پیش از اقدام به جلب مشارکت بهره‌برداران در این زمینه نگرش‌سنجی صورت گرفته و سپس با برگزاری جلسات و کلاسهای آموزشی و تبیین ضرورت مشارکت و همچنین بر شمردن پیامدهای واقعی و منطقی عدم مشارکت، در جهت ایجاد نگرش مساعد و پایدار، اقدام گردد.
۴- با توجه به مصاحبه‌های صورت گرفته با بهره‌برداران، مشاهده شد که اغلب آنها ضمن اذعان به این که حقابه بایستی پرداخت شود از میزان حقابه پرداختی ناراضی بوده و افزایش صد‌درصدی میزان حقابه را طی یک سال نا مناسب می‌دانستند. پیشنهاد می‌شود نسبت به میزان حقابه دریافتی که بر میزان تمایل به مشارکت موثر می‌باشد تجدید نظر نموده و افزایش حقابه متناسب با اوضاع اقتصادی منطقه و به تدریج صورت گیرد.
۵- بحث مشارکت و استقرار آن بایستی از ابتدای طرح و مطالعات آن شروع و در قسمت طراحی، اجرا و بهره‌برداری از بهره‌برداران و دیدگاههای آنها استفاده شده و مشارکت داده شوند.
۶-توصیه می‌شود موضوعات زیر به صورت مستقل موضوع مطالعه جداگانه قرار گیرد:
بررسی رابطه ویژگیهای شخصیتی بهره‌برداران با تمایل به مشارکت در مدیریت آبیاری
بررسی رابطه ویژگیهای اقتصادی و اجتماعی بهره‌برداران با تمایل به مشارکت در مدیریت آبیاری
بررسی راهکارهای جلب مشارکت بهره‌برداران در مدیریت آبیاری
بررسی موانع مشارکت بهره‌برداران در مدیریت آبیاری
فهرست منابع

  • اسفندیاری بیات، م.۱۳۸۷٫ بهبود راندمان‌های آبیاری‌های سطحی با تسطیح لیزری اراضی زراعی. مجموعه مقالات دومین سمینار راهکارهای بهبود و اصلاح سامانه‌های آبیاری سطحی، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی،کرج.
  • اطاعتی، د.۱۳۸۰٫ارزیابی انجمن‌های آب‌بران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، موسسه تحقیق و آموزش کشاورزی، کرج.
  • افشار، ن و زرافشانی، ک.۱۳۸۷٫ تحلیل تمایل به مشارکت در مدیریت آبیاری. مطالعه موردی تعاونی‌های سفید برگ و سراب بس استان کرمانشاه.
  • امید،م ح، اسکندری، غ ح، شعبانعلی فمی،ح واکبری،م.۱۳۸۸٫ واکاوی مشکلات تشکلهای آب‌بران در فرایند انتقال مدیریت آبیاری، مطالعه شبکه‌های تجن، مغان و ورامین. مجله تحقیقات آب و خاک ایران شماره ۲ ص ۱۶۷٫
  • امینی، ا و خیاطی، م. ۱۳۸۵٫عوامل موثر برعدم موفقیت طرح تشکیل تعاونی‌های آببران،فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه سال هجدهم شماره ۵۳،ص ۹۱-۶۹٫
  • باقری، ن.۱۳۸۹٫ نقش مشارکت مردمی در توسعه پایدار روستایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد،دانشکده جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس.
  • پاپلی یزدی، م ح و ابراهیمی، م ا. ۱۳۸۱٫ نظریه های توسعه روستایی، تهران،انتشارات سمت.
  • پرهیزگاری، م .۱۳۷۸. مشارکت کشاورزان در مدیریت شبکه آبیاری درودزن، مجموعه مقالات همایش کشاورزان در مدیریت شبکه های آبیاری، تهران، کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران،۴۱-۴۷٫
  • پورزند، ا.۱۳۸۷٫ پیشینه وضع موجود تشکل‌های مصرف‌کنندگان آب و تجربه عملی ایجاد تشکل‌های قلنونی در شبکه آبیاری قزوین، مجموعه مقالات همایش مشارکت کشاورزان در مدیریت شبکه‌های آبیاری، تهران،کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران،۷-۱٫
  • تبرایی ،م ، سلطانی،س، خاکسار آستانه، ح و زمان زاده، آ .۱۳۹۰٫ بررسی پیامدهای واگذاری مدیریت بهره‌برداری و نگهداری شبکه‌های آبیاری و زهکشی دشت سیستان به تشکلهای خصوصی، نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی(علوم و صنایع کشاورزی) جلد ۲۵ ، شماره ۱، بهار ۱۳۹۰٫
  • توسلی، غ ع.۱۳۸۷ . مشارکت اجتماعی در شرایط جامعه آنومیک، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
  • جاراللهی،ع ومحسنی، م.۱۳۸۲٫ مشارکت اجتماعی در ایران، تهران، نشر آرون.
  • چلبی ،م .۱۳۷۵٫جامعه شناسی نظم، تهران، نشرنی، چاپ اول.
  • حامد مقدم ، ا.۱۳۷۳ .مجموعه مقالات مشارکت و توسعه مشارکتی روستایی، سمینار جامعه شناسی و توسعه، تهران، ۱۹-۲۱ آذرماه.
  • حیدریان، س ا.۱۳۸۴٫انتقال مدیریت آبیاری، چرا و چگونه؟چهارمین کارگاه فنی مشارکت کشاورزان در مدیریت شبکه‌های آبیاری و زهکشی(اصول و روش های کاربردی)، کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران.
  • حیدریان،س ا.۱۳۸۶٫انتقال مدیریت آبیاری(مبانی و روش شناسی)،کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران.
  • حیدریان، س ا. ۱۳۸۷٫ انتقال مدیریت آبیاری تلاش های جهانی و نتایج، کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران.
  • حیاتی،د، ابراهیمی، ا و رضایی، ک .۱۳۸۹٫ شناخت صرفه های اقتصادی جلب مشارکت های مردمی در توسعه شبکه‌های آبیاری و زهکشی، مطالعه موردی بند امیر در استان فارس، نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی(علوم و صنایع کشاورزی)، جلد ۲۴، شماره ۳، پاییز ۱۳۸۹، ص ۳۷۱ الی ۳۸۳٫
  • دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است