تبیین عوامل موثر بر تمایل  بهره‌برداران به مشارکت در مدیریت بهره‌برداری و نگهداری  …

تبیین عوامل موثر بر تمایل بهره‌برداران به مشارکت در مدیریت بهره‌برداری و نگهداری …

۲-۵-۲-مطالعات خارجی
اکسلرد(۱۹۵۰) بیشترین تفاوت در میزان مشارکت اجتماعی بین گروه‌ها را تفاوت در میزان تحصیلات، شغل رئیس خانواده و درآمد خانواده بیان می کند. بر اساس یافته های تحقیق وی، میزان مشارکت درخانواده‌های با درآمد بالا و نیز افراد با تحصیلات بالا دو برابر خانواده‌های کم درآمد و افراد با تحصیلات پایین می‌باشد.
ویلسون و مازیک(۱۹۹۷) نشان می‌دهند که اعتماد به نفس و خود‌باوری، میزان مشارکت اجتماعی افراد را افزایش می‌دهد و این امر در مورد کسانی که دارای تحصیلات بالاتر و موقعیت شغلی بالاتری هستند، بیشتر مشهود است.
پراساد باتا و همکاران (۲۰۰۰) طی مطالعه‌ای با عنوان” سیستم‌های آبیاری و زهکشی” که در ناحیه چیتوان در کشور نپال انجام دادند نتیجه گرفتند که سن و سطح سواد سرپرست خانواراز جمله ویژگی‌هایی است که به میزان معنی‌داری بر میزان رضایت کشاورزان از نحوه مدیریت سیستم‌های آبیاری توسط تشکل‌های کشاورزان موثر است.
سرون کوما و همکاران( ۲۰۰۰)در کشور اوگاندا مطالعه‌ای با عنوان” بررسی مشارکت کشاورزان در طرح‌های توسعه آبیاری در بین اعضای تشکل کشاورزی” انجام داده و به این نتیجه رسیدند که مشارکت در طرح‌های آبیاری و تامین هزینه‌های آن با میزان درآمد خانوار از کشت برنج (زراعت آبی منطقه)،برخورداری فرد از منازل مسکونی با کف سیمانی(از شاخص‌های توان مالی)،دسترسی به منابع غیر کشاورزی و دسترسی به اعتبارات، دارای رابطه مثبت و معنی دارو همچنین با عواملی همچون، تعداد قطعات زمین برنج تحت تملک فرد(از شاخص‌های توان مالی)، مالکیت زمین، رابطه منفی معنی‌داری را دارا می‌باشد.
دی لانگ و همکاران(۲۰۰۰) در تحقیقی با عنوان” شیوه آبیاری در روستاهای فقیر” که در روستاهای جنوب آفریقا انجام دادندبه این نتیجه دست یافتند که دلیل اصلی عدم تمایل به مشارکت روستاییان فقیر در طرحهای آبیاری این است که آنها از رویارویی با موقعیت‌های ناشناخته و احیانا از دست دادن منابع حداقل خود هراس دارند.
ایم وهمکاران(۲۰۰۱) با توجه به مطالعه‌ای که در کره با عنوان” مشارکت تشکل‌های کشاورزی در مدیریت آبیاری ” انجام دادند اظهار نمودند که ۲/۵۴درصد از بهره‌برداران، مشارکت در مدیریت آبیاری را مشکل و تقریبا غیر ممکن دانسته وعلت این مساله را پایین بودن حس جمع‌گرایی عنوان کرده‌اند.
وینسترا(۲۰۰۳) با مطالعه خود با عنوان ” سرمایه اجتماعی” به تبیین روابط بین مشارکت افراد در مسایل اجتماعی و اعتماد مرتبط با این قضیه به این نتیجه رسیده است که ماهیت اعتماد اجتماعی و مشارکت افراد در عرصه‌های مختلف در یک جامعه مدنی روی سلامت اجتماعی، عدم بی‌تفاوتی و درگیری اجتماعی افراد نقش به سزایی دارد. این مطالعه که در کشور کانادا صورت گرفته است مبین این مطلب است که اعتماد بین شخصی، همبستگی اجتماعی، نفوذ اجتماعی به همراه اثر‌بخشی و نوع جامعه از نظر افراد شرکت کننده (پاسخ گو) در این بررسی با مشارکت افراد رابطه مستقیم و مثبتی دارد.
تاناکا و ساتو( ۲۰۰۵ )طی تحقیقی با عنوان”مدیریت نواحی فاریاب “در ژاپن به این نتیجه رسیدند که کشاورزان به گونه‌های مختلف به مسئله عدالت توجه داشته و آن را در اولویت کارهای خود قرار می‌دهند.این مطالعه نشان می‌دهد که استفاده ازاعتقادات و آداب و رسوم سنتی( مثل نقش کدخدا و گروههای سنتی و ریشه دار در منطقه) می‌تواند نقش بسزایی درموفقیت مدیریت مشارکتی داشته باشد.
۲-۵-۳- جمع بندی و مدل تجربی تحقیق
با توجه به مطالعات کتابخانه‌ای و نتایج تحقیقات داخلی و خارجی صورت گرفته در این زمینه عوامل موثر بر تمایل بهره‌برداران به مشارکت در مدیریت بهره‌برداری و نگهداری شبکه‌های آبیاری را می توان به شرح زیر جمع بندی کرد:
۱-عوامل فردی و شخصیتی: سن، تحصیلات، بعد خانوار، وضعیت تاهل، تعداد افراد تحت تکفل، اعتماد به نفس، تقدیر گرایی، فردگرایی.
۲-عوامل اقتصادی: درآمد، شغل، میزان مالکیت اراضی، وضعیت رفاهی، پایگاه اقتصادی
۳-عوامل اجتماعی: پایگاه اجتماعی، انسجام اجتماعی،آگاهی، عضویت در نهادهای اجتماعی
۴- وجود زمینه مشارکت در بهره‌برداران در مورد مدیریت آبیاری
۵- نگرش بهره‌برداران در مورد مدیریت آبیاری مشارکتی
با توجه به پسشینه تحقیق تمایل بهره‌برداران به مشارکت تحت تاثیر عوامل فردی (سن، تحصیلات، وضعیت تاهل، بعد خانوار، تعداد افراد تحت تکفل)، عوامل اقتصادی (درآمد، شغل، میزان مالکیت اراضی، وضعیت رفاهی، پایگاه اقتصادی)،‌عوامل اجتماعی و شخصیتی(پایگاه اجتماعی، انسجام اجتماعی، آگاهی،عضویت در نهادهای اجتماعی، اعتماد به نفس، تقدیرگرایی، فردگرایی)، وجود زمینه مشارکت ونگرش بهره‌برداران در مورد مدیریت آبیاری مشارکتی می‌باشد. مدل تجربی زیر بیانگر این رابطه می‌باشد.
عوامل اجتماعی
وجود زمینه مشارکت
رضایت بهره برداران از وضعیت فعلی مدیریت
عوامل اقتصادی
عوامل فردی و شخصیتی
نگرش بهره‌برداران دردرمورد مورد مدیریت آبیاری
 
 
نمودار ( ۲-۱ ) – مدل تجربی تحقیق
 
فصل سوم
مواد و روشها
۳-۱-مقدمه
در این فصل روش تحقیق، جامعه آماری، حجم نمونه و روش نمونه‌گیری، متغیرها، ابزار تحقیق، پردازش داده‌ها (روایی و پایایی) و روشهای آماری مورد استفاده بیان می‌شود.
۳-۲- نوع و روش تحقیق
این تحقیق که به منظور تبیین عوامل موثر بر تمایل بهره‌برداران به مشارکت در مدیریت بهره‌برداری و نگهداری شبکه آبیاری در اراضی پایاب سد ستارخان اهر صورت گرفته است از نوع توصیفی –همبستگی می‌باشد زیرا از یک طرف به توصیف متغیرهای تحقیق در سطح جامعه می‌پردازد و از طرف دیگر به دنبال تعیین میزان و نوع رابطه بین متغیرهای مستقل و متغیر وابسته است. تحقیق از جنبه هدف، کاربردی است و نتایج حاصل از آن می‌تواند در سازمانهای مرتبط (سازمان آب منطقه‌ای) مورد استفاده قرار گرفته و این سازمان را در مورد سیاستهای مربوط به مشارکت و انتقال مدیریت آبیاری یاری نماید. به لحاظ داده‌های مورد نیاز و شیوه‌های گرد‌آوری آنها وهمچنین به لحاظ تحقیق، از نوع میدانی است.
۳-۳-جامعه آماری
جامعه آماری عبارت است از مجموعه‌ای از افراد یا واحدها که دارای حداقل یک صفت مشترک باشد
(سرمد و همکاران ۱۳۸۸). جامعه آماری این تحقیق راکلیه بهره‌برداران شبکه آبیاری اراضی پایاب سد