بررسی دنیا در غزلیات صائب تبریزی با تکیه بر قرآن و نهج البلاغه(جلد ۱، ۲۵۷۷غزل)- قسمت ۱۹
Fitness Technology Science Lifestyle as a Concept

بررسی دنیا در غزلیات صائب تبریزی با تکیه بر قرآن و نهج البلاغه(جلد ۱، ۲۵۷۷غزل)- قسمت ۱۹

چـــرخ است زــــیر ران ز دنیا گذشتگان عیسی اگــــــر پیاده شد از خر، پیاده نیست
(دیوان،ص۹۷۸)

۴-۲-۳۲-دنیا دام است
این جهان پر از غم و محنت هیج روزنه آزادی در ان نیست همه جای آن دام پهن شده برای به دام انداختن انسان همه مظاهر آن فریبنده است
در غم آبــــاد فـــلک رخنه آزادی نیست چشــم تــا کار کنــد حلقه دام است اینجا
(دیوان،ص۱۰)
صائب این جهان را دام مگس می داند و ما شکار این دام نخواهیم شد.
به تلخی قانعیم از شهد شیرین جهان صائب نمی سازد شکار خویش این دام مگس ما را
(دیوان،ص۳۸)
و یا در تمثیلی زیبا دنیای دنی را به خراب آباد تشبیه کرده که تار پود آن مانند تار عنکبوت برای شکار مگس است
در خراب آباد دنیای دنی چــون عنکبوت تـارپود زنـــدگی دام مـــــگس کردن چرا
(دیوان،ص۸۱)
صائب مظاهر دنیا را دام دنیا می داند و آزادگی را در ترک آن می داند در اینجا فلس«مظاهر فریبنده دنیا» است
بـــود آزادگــــی در تــــرک دنیــــا در اینجــــا فــــلس ماهی دام ماهی است
(دیوان،ص۹۹۷)
وحشت سرای خاک دامگاه انسان است که خواهش های نفسانی دانه این دام هستند و صائب فریب آن را نمی خورد
باده بـــی درد در میخـانه افلاک نیست دانه بـی دام در وحشت سرای خاک نیست
(دیوان،ص۹۵۲)
کجا ز دانه و دام جهـــان فریب خورم؟ مرا کــــه نقش پر وبال در نظر سنگ است
(دیوان،ص۵۵۸)
صائب تبریزی با تلمیحی زیبا که اشاره به رانده شدن انسان از بهشت است چنین بیان می دارد که نعمت دنیا دام است و نمی تواند مرا صید خود کند همانطور که بهشت با آن همه نعمت و زیبایی سد راه حضرت آدم نشد
خلد با آن نــاز و نعمت دام راه من نشد چـــون تـــواند صید کردن نعمت دنیا مرا
(دیوان،ص۱۶۰)
حضرت علی(ع )در باب دام بودن دنیا چنین بیان فرموده اند:
ان الدنیا کاشبکۀ تلتف علی من رغب فیها(محمد ری شهری،۱۳۷۷،۱۷۲۰).
دنیا هم چون دام است و به دست و چای خواهان دنیا می پیچد.
که این سخن حضرت علی(ع) با نظر صائب برابری می کند.
دنیا برای فریب دادن طالبان خود هزاران دام پهن کرده و به دست و پای خواهان خود می پیچد.
حضرت علی (ع) در خطبه ۸۳ نهج البلاغه در باب دام بودن دنیا اینگونه می فرمایند:
فَإِنَّ الدُّنْیَا …………. قَمَصَتْ بِأَرْجُلِهَا وَقَنَصَتْ بِأَحْبُلِهَا……….
دنیا سوار خود را بر زمین می کوبد و بادامهای خود آنها را گرفتار می کند.
صائب تبریزی در ذیل فرار این سخن حضرت علی (ع) چنین آورده است که دنیا برای بی خبران همچون عیش خانه ای است که آنان را در دام خود گرفتار می کند. دنیا «دانه و دام» و بی خبران از آن «مرغ حریص»
دنیا برای بی خبـــران عیش خانه ست مــرغ حـــریص را گـره دام دانه ست
(دیوان،ص۸۷۰)
جهان بستان سرایی است که خاک نرم آن پرده های دام را زیر آن تعبیه کرده است و برای رهایی از این دام آشیانه کردن بر شاخ بلند است یعنی پرهیز کردن از دنیا و فریفته آن نشدن
پرده دام است خاک نرم این بستان سرا بــر شـــاخ بلنــدی آشیان باید گرفت
(دیوان،ص۱۰۵۷)
جهان هم گره دام است و هم دانه :
لطف و قهر زمانه هـــر دو یـکی ست گـــره دام و دانـــــه هر ذو یکی ست
پشــت و رو نیست کـــار دنیــــا را شب و روز زمـــانه هــر دو یکی ست
(دیوان، ص۸۹۸)
دنیای فانی جهان نیست هست نماست و کلأ جهان دنیای هست ها و نیست هاست
هستی دنیای فانی انتظار مـــردن است ترک هستی ز انتظار نیستی وارستن است
(دیوان،ص۶۱۷)
ثمره و نتیجه دنیای فانی جز رنج و اضطراب است و عمر دراز داشتن یک حسرت است
حاصل دنیای فانی جز غم و تشویش نیست مدّ عمر جاودانش آه و حسرت بیش نیست
(دیوان،ص۹۴۴)
هر کس در زندگی دل بسته جهان فانی نشد هنگام ترک آن خشنود و خوشحال است مرگ برای او مانند قند شیرین است
از اجـــل چــــاشنی قنــــد مکـــرر یابد در حیـات آن که دل از عالم فانی برداشت
(دیوان،ص۱۰۰۶)
در نظر صائب از خوشی هایی که در این دار فنا وجود دارد بهترین لذت و خوشی دیدار محبوب است
صائب ز خوشیهای که در ین عالم فانی ست ماییـــم و همیـــن لذت دیدار و دگر هیچ
(دیوان،ص۱۰۹۴)

۴-۲-۳۳-دنیا دشمن است
در دیدگاه صائب برای از دست دادن اسباب دنیا نباید افسوس و غصه خورد زیرا آنها دشمن انسانند.
فوت شد گر از تو دنیا، دشمنی در خاک رفت دست بــــر دست از سر افسون مالیدن چرا
(دیوان،ص۸۲)
دشمن خـــونخـــوار را امسان گوارا می کند عــــاقبت انـدیش با اقبال دنیا دشمن است
(دیوان، ص۶۵۰)

۴-۲-۳۴-دنیا چون دیوار است
حضرت علی (ع) در خطبه ۸۳ نهج البلاغه درباره شناخت دنیا چنین می فرمایند:
فَإِنَّ الدُّنْیَا رَنِقٌ ……. وَظِلٌّ زَائِلٌ وَسِنَادٌ مَائِل
آب دنیا حرام همواره تیره و گل آلود است. منظره ای دلفریب و سرانجامی خطرناک دارد. فریبنده و زیباست اما دوامی ندارد. نوری است در حال غروب کردن، سایه ای است نابود شدنی، ستونی است در حال خراب شدن

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

 

دیدگاهتان را بنویسید