دسترسی به منابع مقالات :
بررسی تأثیر مالیات بر ارزش افزوده بر روند درآمدهای مالیاتی دولت- قسمت ۲۶
Checklist and pen

دسترسی به منابع مقالات : بررسی تأثیر مالیات بر ارزش افزوده بر روند درآمدهای مالیاتی دولت- قسمت ۲۶

۱-الزام بنگاههای اقتصادی مشمول تحت عنوان «مؤدیان مالیات بزرگ» به استفاده از رایانه در ثبت عملیات گردش مالی.
۲-معرفی سیستم «شماره مالیاتی ملی» و الزام مؤدیان به ثبت آن در معاملاتی که مبلغ مالیات بر ارزش افزوده آنها از حد معین شده بیشتر باشد.
۳-تشویق مؤدیان به استفاده از خدمات مالیاتی حسابرسان رسمی.
۴-توجه به جزئیات در تدوین شرایط استرداد مالیات و تصریح آن در قانون مالیات بر ارزش افزوده.
۵-الزام صادر کنندگان به انجام معاملات از طریق نظام بانکی.
۶-تجدید نظر قانون ثبت شرکتها و مقــررات عضویت در اتحادیه های صنفی و گرفتن تضمین لازم از بنگاههای اقتصادی برای پیشگیری از تعطیلی آنها پیش از تسویه حساب بانکی.
۷-تعیین مصادیق دقیق کالاها و خدمات مشمــول نرخ صفر یا نرخهای کمتر از نرخ استاندارد و نپــذیرفتن تقــاضای استرداد مؤدیانی که در صورت حســابهای آنها از عناوین و الفاظ کلی استفاده شده است.
۸-تدوین رژیم تشویقات و تنبیهات مؤثر بازدارنده و معنادار و پیش بینی مجازاتهای واقعی و متناسب با جرم تقلب و کلاهبرداری (پناهی و همکاران، ۱۳۸۹).
۲-۲۰-۶-۱- تمایز فرار مالیاتی و اجتناب مالیاتی
تمایز مفهومی بین فرار مالیاتی و اجتناب از پرداخت مالیات به قانونی یا غیرقانونی بودن رفتار مؤدیان مربوط می شود. فرار مالیاتی، یک نوع تخلف از قانون است. وقتی که یک مؤدی مالیاتی از ارائه گزارش درست در مورد درآمدهای حاصل از کار یا سرمایه خود که مشمول پرداخت مالیات می شود، امتناع می کند، یک نوع عمل غیر رسمی انجام می دهد که او را از چشم مقامات دولتی و مالیاتی کشور دور نگه می دارد. اما در اجتناب از مالیات، فرد نگران نیست که عمل او افشا شود. اجتناب از مالیات، از خلاهای قانونی در قانون مالیات ها نشات می گیرد. در اینجا فرد به منظور کاهش قابلیت پرداخت مالیات، خود دنبال راه های گریز می‌گردد. مثلاً درآمدهای نیروی کار را در قالب درآمد سرمایه نشان می دهد که از نرخ پایین تری برای مالیات برخوردارند. در اجتناب از مالیات، مؤدی مالیاتی دلیلی ندارد نگران احتمال افشا شدن باشد، چرا که او الزاماً تمامی مبادلات خود را با جزئیات آن البته به شکل غیر واقعی، یاددا شت و ثبت می کند. در واقع، عوامل اقتصادی با استفاده از روزنه های قانون مالیات و بازبینی در تصمیمات اقتصادی خود تلاش می کنند تا بدهی مالیاتی خود را کاهش دهند. از آنجا که اجتناب از پرداخت مالیات فعالیتی به ظاهر قانونی است، از این رو بیشتر از فرار مالیاتی در معرض دید است.
به عبارت دیگر، اجتناب از مالیات، یک نوع سوء استفاده رسمی از قوانین مالیاتی است. این مقوله به بررسی ویافتن راه های گریز از پرداخت مالیات در قوانین مالیاتی مرتبط می شود که مؤدیان به آن وسیله خود را به نحوی از افراد مشمول مالیات کنار می زنند. مثلاً تبادل درآمد نیروی کار به درآمد سرمایه که نرخ کمتری از مالیات را به همراه دارد، مثالی از اجتناب مالیاتی است. به عنوان مثال، فرض کنید بر فعالیتی چون فروش دوچرخه، مالیات بر ارزش افزوده وضع شود. حال اگر فروشنده ای برای پرداخت مالیات کمتر، دوچرخه کمتری بفروشد، رفتار وی بر پایه اجتناب از مالیات است. اگر همین فروشنده برای پرداخت کمتر مالیات، میزان فروش دوچرخه را کمتر از مقدار واقعی آن به اداره مالیات گزارش کند، رفتار وی فرار از مالیات قلمداد می شود. بنابراین اجتناب مالیاتی، قانونی و برای کاهش تعهدات مالیاتی فرد با دور زدن قانون یا استفاده کامل از ظرایف قانونی است، اما تقلب یا فرار مالیاتی، غیرقانونی و مبادرت عمدی به اعمال خلاف قانون مانند گزارش غیرواقعی درآمد و فروش، کسورات و تنظیم اظهارنامه ها است. نظام مالیاتی در شرایط آرمانی، باید قابلیت مقابله با هر دو نوع فرار مالیاتی را داشته باشد (ضیائی بیگدلی، ۱۳۸۳).
۲-۲۰-۶-۲- زمینه های پیدایش فرار مالیاتی
براساس بررسی های مختلف می توان اظهارداشت که شرکت های کوچک ومتوسط ومعامله گران فردی که باافزایش هزینه های ناشی ازمالیات برارزش افزوده نهادهها روبروهستندانگیزه بیشتری برای فرارازمالیات برارزش افزوده دارندبعهب بیان دیگرافزایش درنسبت هزینه های مشمول مالیات برارزش افزوده باافزایش بالقوه درعدم تمکین سازگارمی باشد. بنابراین شایع ترین زمینه های متوسط پیدایش فرار مالیاتی چنین است:
۱-افزایش در احتمال رسیدگی (کشف) موجب تمکین مالیاتی می گردد.
در پاره ای از مواردی افزایش ممیزی و احتمال آن برای اینکه افراد احساس خطرکنند و تمایل کمتری برای فرار مالیات پیدا نمایند، مطرح می شود. در این باره نباید اصول پذیرفته شده اصلاح مالیاتی را از جمله اعتماد سازی و «کارائی سازمان مالیاتی» و همچنین افزایش هزینه های اجرائی وصول مالیات از نظر دور داشت. بنابراین سازمان مالیاتی بایدبه طورتصادفی وبراساس برنامه ای منظم به ممیزی اظهارنامه های مالیاتی بپردازد. بدیهی است که اولویت حسابرسی بایدبابنگاه هائی باشدکه احتمال وقوع فرارمالیاتی در آنها بیشتر است.
۲افزایش درنرخ جریمه برای مواردی که پرونده مالیاتی رسیدگی نمی شوندموجب افزایش تکین مالیاتی /کاهش فرارمالیاتی خواهدشد.
در نظام مالیات برارزش افزوده به دلیل امکان کمترگزارش کردن یاعدم اظهارمالیات برارزش افزوده دریافت شده ازبابت فروش راه فرارهموارمی شود.بنابراین تعیین جریمه های مناسب(اعم ازاتوماتیک،کیفری وغیرآن) وانجام هماهنگی های لازم باسایرنهادهای ذیربط به منظورتضمین اجرای احکام جریمه های تعیین شده می تواند یکی از راهکارهای موثر جهت جلوگیری از فرار مالیات برارزش افزوده بشمارآید.
۳- عدم گسترش فرهنگ مالیاتی در جامعه: فرهنگ مالیاتی، مجموعه ای از طرز تلقی، بینش و عک العمل افراد در قبال نظام مالیاتی است. به عبارت دیگر طرز تلقی، بینش، برداشت، آرمان ها، ارزش های اجتماعی، قوانین جاری و میزان تحصیلات و آگاهی، از جمله عواملی هستند که فرهنگ مالیاتی را شکل می دهند.
۴- عدم مبادله کامل اطلاعات و نبودن سیستم نظارت و پیگیری در اخذ مالیات
۵- تشخیص علی الراس و وجود ضعف در اجرای آن
۶- عدم استقبال از تسلیم اظهارنامه های مالیاتی و ضعیف بودن ضمانت های اجرایی ارسال نکردن اظهارنامه، دلایل گوناگونی دارد. رایج ترین دلیل عدم ارسال، می تواند این باشد که در صورت به روز نبودن ثبت مؤدی، بهترین امکان برای ارسال نکردن اظهارنامه و پس از آن فرار از پرداخت مالیات فراهم شده است. دلیل دیگر عدم برخورد قاطع ماموران مالیاتی است که آن هم می تواند به دلیل عدم آشنایی و عدم تسلط کافی ماموران مالیاتی به قوانین مالیاتی و نداشتن مهارت کافی دراجرای آنها باشد.
۷- تاخیر در وصول مالیات
۸- عدم شناخت مؤدیان و مستند نبودن میزان درآمد آنه
۹- وجود معافیت های وسیع و متنوع: دولت ها گاه با اتخاذ برخی سیاست های حمایتی مالیاتی و معافیت های مالیاتی، راه فرار مالیاتی را باز می کنند و در صورتی که در سیستم اطلاعات کارآمد نیز در نظام مالیاتی موجود نباشد، فرار مالیاتی گسترش می یابد. همچنین با اعطای معافیت های مالیاتی، گروهی از پرداخت مالیات معاف می شوند و این امر به کاهش درآمدهای مالیاتی دولت منجر می شود. بنابراین، اگر اعطای معافیت ها با دقت لازم صورت نگیرد، دولت برای کسب درآمد مالیاتی مورد نظر، فشار سنگینی را بر گروه های دیگر جامعه وارد می کند. یعنی برای جبران بخش خالی کاسه درآمد مالیاتی، میزان نرخ های مالیاتی بیشتری، بر گروه هایی که از معافیت های مالیاتی بهره مند نیستند، تحمیل خواهد شد. بی تردید اعطای معافیت های مالیاتی گسترده، به ناکارایی نظام مالیاتی و ضعف نظام اجرایی مالیاتی منجر می شود (ضیائی بیگلی، ۱۳۸۳).
۲-۲۰-۶-۳- اندازه گیری فرار مالیاتی در ایران
در سال های اخیر، در بعضی از کشورها، دولت ها و محققان سعی در اندازه گیری میزان فرار مالیاتی، برای مالیات های خاص و نیز برای کل سیستم مالیاتی داشته اند. لیکن اندازه گیری میزان دقیق فرار مالیاتی در کشور ایران، با مشکلاتی روبه رو بوده است که از اهم موانع در راه تخمین فرار مالیاتی می توان به موارد زیراشاره کرد:
۱- ناتوانی در استفاده از روش های مستقیم اندازه گیری (چرا که مردم مقادیر فرار مالیات شان را ابراز نمی کنند)
۲- انجام نشدن تحقیق جامع در مورد میزان فرار مالیاتی در هر یک از شاخه های مشمول مالیات در ایران .
۳- تفاوت تعاریف بین المللی مالیات با تعاریف مالیات در ایران، به نحوی که برخی از درآمدهایی که در ایران جزو درآمدهای مالیاتی محسوب نمی گردد، در سایر کشورها سهم عمده ای از درآمدهای مالیاتی را به خود اختصاص داده است.
۴- عدم تطبیق آمارهای مراکز مختلف
۵- محرمانه بودن اطلاعات مربوط
اما با این حال به دلیل آثار سوئی که فرار مالیاتی بر اقتصاد کشور دارد، به توجه و بررسی بیشتری در این زمینه نیاز است. به طور کلی، فرار مالیاتی سبب می شود که درآمدهای مورد نیاز دولت برای هزینه های دولت تامین نگردد و در نتیجه خدماتی که دولت می باید آن را فراهم سازد، در حد مورد نیاز و باکیفیت ارائه نشود (سعیدی و نهتانی، ۱۳۹۰).
۲-۲۱- مالیات بر ارزش افزوده به نفع کیست؟
اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده در درجه اول به نفع تولید کننده داخلی است. دکتر الیاس نادران استاد اقتصاد در دانشگاه تهران و نماینده مجلس شورای اسلامی با اعلام این نکته به خبرنگار «گزارش بازار» چنین توضیح می دهد:
در زمان اجرای قانون تجمیع عوارض، تولیدکنندگان ایرانی ناچار بودند به طور سلسله وار برای یک کالا مکرراً مالیات بپردازند یعنی مثلاً برای یک خودرو هم تولید کننده مواد اولیه و هم قطعه ساز و هم کارخانه تولید کننده به طور جداگانه و هر کدام سه درصد مالیات تجمیع عوارض می پرداختند اما در عین حال بنگاه های فروش خودرو، دلالان خودرو و شرکت های وارد کننده خودرو، از پرداخت مالیات معاف بودند. با اجرای مالیات بر ارزش افزوده سلسله مراتب تولید از پرداخت مالیات بر تجمیع عوارض معاف می شوند و در عوارض این توزیع کننده نهایی است که باید مالیات را محاسبه و از خریدار نهایی دریافت کنند.
۲-۲۲- مالیات بر ارزش افزوده به ضرر کیست؟
با اجرای مالیات بر ارزش افزوده، منافع دو گروه از فعالان بازار به طور جدی به خطر خواهد افتاد، در درجه اول کسانی که پشت پرده به دلالی و واسطه گری مشغولند، کسانی که بدون اینکه در زحمت تولید شریک باشند و بدون اینکه در مقابل مصرف کنندگان تعهدی هب عهده بگیرند. با قرار گرفتن در مسیر تولید تا مصرف، با خرید و فروش های مکرر باعث عدم شفافیت و التهاب در بازار می شوند. ضرر این عده بیشتر از این بابت است که براساس قانون مالیات بر ارزش افزوده مسیر تهیه و توزیع کالا شفاف می شود. با اجرای این قانون کسانی که بی جهت در مسیر تولید تا مصرف قرار گرفته اند شناسایی شده و به تدریج حذف می شوند. گروه دیگر ضرر کننده ها از قانون مالیات بر ارزش افزوده قاچاقچیان هستند، کسانی که از خارج از مسیر قانونی و رسمی واردات، کالاهای خارجی را از بازارهای امارات، عمان، کردستان، آسیای میانی و حتی افغانستان و پاکستان دور از چشم قانون به داخل ایران منتقل کرده و بازار ایران را مملو از کالاهای بی کیفیت خارجی کرده اند. ویژگی اصلی این عده، عدم تعهد آنها در برابر مصرف کنندگان است چرا که نه گارانتی معتبری ارایه می کنند و نه حتی در قبال صحت و سلامت کالایی که ارایه می کنند مسئولیتی می پذیرند. با اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده، منافع این دسته از خرابکاران بازار، به شدت به خطر می افتند. به طور خلاصه، قانون مالیات بر ارزش افزوده به ضرر کسانی است که از شفافیت بازار گریزانند و منافعشان در بهره برداری از شایعات، رانت هایی اطلاعاتی و قاچاق است (ملایی پور، ۱۳۸۵).
۲-۲۳- چالش طراحی
اکنون سؤال اینجاست که چالش های عمده در طراحی سیستم مالیات بر ارزش افزوده کدامند؟ بررسی های انجام گرفته بر روی ۳۷ کشور جهان نشان می دهد که همه مشکلات کشورها، در این مورد یکسان نیست اما می توان به برخی موارد اشاره کرد:
– نرخ صفر: که به موجب آن بر فروش، مالیات وضع نمی شود بلکه از مواد اولیه موردنیاز برای تولید کالا مالیات اخذ و این سیستم مالیات برای کالاهای صادراتی توصیه می شود.
– اندوخته اعتباری برای خرید کالاهای سرمایه های معمولاً کمتر به موقع و بجا مورد استفاده قرار می گیرد، لذا باید مورد توجه دقیق قرار گیرند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.